महेन्द्रनगर । कञ्चनपुरमा अहिले एन्टिबायोटिक रेसिस्टेन्स दिन प्रतिदिन बढ्दै गइरहेको छ् । स्वास्थ्यमा सानोतिनो गडबडी हुनसाथ पसल वा मेडिकलहरूमा गएर औषधी किनेर खाने बानीले गर्दा धेरै व्यक्तिहरूमा अहिले एन्टिबायोटिक रेसिस्टेन्स भेटिँदै गइरहेको छ् । चिकित्सकको परामर्श बिना वा स्वास्थ्य जाँच नगरी सोझै औषधी पसलमा गएर औषधी माग्ने र खाने चलन व्यापक छ् ।
![](https://nigaranikhabar.com/wp-content/uploads/2022/11/harikrishna-traders-suppliers.gif)
औषधी के हो ? त्यसले शरीरमा कसरी प्रभाव पार्छ ? किन, कुन समयमा र कसरी सेवन गर्नुपर्छ ? भन्ने आधारभूत ज्ञान हामी अधिकांश व्यक्तिहरू संग छैन् । कसैले भनेको भरमा जस्तोसुकै औषधी खान हतारिन्छौ । यसरी नै हामीले धेरै पटक एन्टिबायोटिक पनि चपाएका छौं । जबकि त्यसले हाम्रो शरीरमा कस्तो असर गर्छ भन्ने कुरा हामीहरूलाई कुनै जानकारी नै हुँदैन ।
![](https://nigaranikhabar.com/wp-content/uploads/2024/01/NNSWA-NEW-AD.jpg)
त्यसैगरी मन्त्र हस्पिटल एण्ड रिसर्च सेन्टर कञ्चनपुरका निर्देशक डा. गोविन्द रोकायाले कञ्चनपुरमा अहिले एन्टिबायोटिक्स व्यापक रुपमा बड्दै गइरहेको बताए । उनले भने, “अहिलेको समयमा व्यक्तिहरूको शरीरमा अलिकति असन्चो महसुस हुँदा इन्टरनेट, गुगल र युट्युब जस्ता सञ्चार माध्यमहरूको प्रयोग गरेर औषधिहरूको सेवन गर्ने गरेको उनले बताए ।”
![](https://nigaranikhabar.com/wp-content/uploads/2024/01/Mantra-Hospital-MNR.webp)
डा. रोकायले एन्टिबायोटिक्सको प्रयोग त्यसबेला मात्र गर्नुपर्छ, जब शारीरिक समस्या ब्याक्टेरियाको कारणले पैदा भएको हो भन्ने टुंगो हुन्छ । एन्टिबायोटिक्सको जथाभावी प्रयोग गर्दा ब्याक्टेरियाले त्यस बिरुद्ध लड्ने क्षमता विकास गर्छ र जसले गर्दा हाम्रो शरीरमा औषधीको प्रभाव नरहने डा. रोकायले बताए । त्यसैगरी डा. रोकायका अनुसार एन्टिबायोटिक नै रोगको पूर्ण निदान नभएको बताए ।
उनले भने, “एन्टिबायोटिक खाएपछि त्यसले शरीरमा संक्रमित ब्याक्टेरियालाई नष्ट गर्छ । यस हिसाबले कुन किसिमको ब्याक्टेरिया हो, त्यही आधारमा एन्टिबायोटिक प्रयोग गर्नुपर्छ । यसको मात्रा, अवधी, समय सबैकुरा ख्याल गर्नुपर्छ । यद्यपी जुनसुकै अवस्थामा एन्टिबायोटिक सेवन गर्छौ । यस किसिमको प्रयोगले शरीरमा भएका ब्याक्टेरियाले आफ्नो रक्षात्मक क्षमता बढाउँछ, कोषिका परिवर्तन गर्छ र जसलाई ‘ड्रग रेजिस्टेन्स’ समेत भन्ने गरेको उनले बताए ।”
डा. रोकाया भन्छन्, “एन्टिबायोटिक्सको प्रयोगबारे हामी उतिधेरै सचेत छैनौं । एन्टिबायोटिक्स लिइसकेपछि त्यसको निश्चित डोज पुरा गर्नैपर्ने हुन्छ । तर, हामी जथाभावी औषधी किन्छौ । मनोमानी ढंगले प्रयोग गर्छौ र आफ्नो समस्या ठिक भइसकेपछि औषधीको डोज पुरा नगरी छाडिदिन्छौ ।, एन्टिबायोटिक्स त्यही बेला सुरु गर्नुपर्छ, जब समस्या ब्याक्टेरियाको कारण पैदा भएको हो भन्ने टुंगो हुन्छ ।
यदि त्यसो गरिएन भने ब्याक्टेरियाले आफ्नो कोषिका परिवर्तन गर्छ, जससँग लड्न सक्ने मेडिकल क्षमता हामीसँग छैन ।” उनले भने, “समयमै एन्टीबायोटिक्स नखानु, डोज पूरा नगर्नु र एन्टीबायोटिक्स प्रयोग गर्दा यसले शरीरमा भएको कुनै न कुनै कोषिकालाई असर पार्ने हुदाँ यसका साइड इफेक्टस् धेरै हुने गर्दछ । शरीरमा कुनै पनि रोगको संक्रमण देखा पर्दा तुरुन्तै चिकित्सक संग सल्लाह लिएर मात्र औषधिहरूको सेवन गर्नु पर्ने उनले बताए ।”